محمد بيومي مهران ( مترجم : سيد محمد راستگو )
90
بررسى تاريخى قصص قرآن ( فارسى )
پيوسته است كه نوح ( ع ) نخستين پيامبرى بود كه به سوى زمين فرستاده شد و يقينا تمامى مردم زمين قوم او را تشكيل مىدادند و به دليل نبود كسى جز قوم او ، فراگيرى دعوتش امرى مورد اتفاق است ، محدثان را به ريشخند مىگيرند و به حكايات منسوب به چينيان استناد مىكنند و ما اين نامه را به حضور شما نوشتيم كه از راز اين رخداد بزرگ پرده برداريد و از شما انتظار داريم كه مقتضاى حقّ را معلوم بداريد و سخنى بگوييد كه مايهء آرامش دلهاى ما باشد . جواب : پس از ستايش خداوند ، در پاسخ بايد گفت كه در قرآن كريم نصّ قاطع دالّ بر فراگير بودن توفان و همچنين جهان شمول بودن رسالت نوح ( ع ) وارد نشده است ، امّا دربارهء احاديث وارد شده - به فرض صحت اسناد آنها - بايد گفت كه آنها احاديث آحادى هستند كه افادهء يقين نمىكنند ، حال آنكه اقتضاى چنين مواردى حصول يقين - و نه گمان - است ، بويژه اگر دربارهء امور اعتقادى دين باشد . امّا مورخان و كسانى كه بخواهند اطلاعى حاصل كنند ، مىتوانند با ظنّ حاصل شده براى آنان با اتّكا به راوى يا مورخ يا صاحب نظرى در مقام ترجيح بر آيند امّا آنچه كه مفسران و مورخان دربارهء اين موضوع مىگويند تنها بر اساس اعتماد و عدم اعتماد به روايتى است كه هرگز نمىتواند مبناى قطعى يك باور دينى واقع شود . امّا موضوع فراگير بودن توفان موضوعى است كه پيروان اديان و حتى صاحب نظران خبره در زمين شناسى دربارهء آن اختلاف نظر دارند ، همچنين مورخان ملل مختلف نيز در اين باره هم داستان نيستند ، امّا اهل كتاب و علماى مسلمان بر اين باورند كه توفان تمام زمين را فرا گرفته بوده است ، و بسيارى از كارشناسان نيز با آنان هم عقيدهاند و براى نظر خود به وجود برخى صدفها و ماهيان سنگ شده در بلندىهاى كوهها استدلال مىكنند ، چرا كه اين چيزها جز در دريا يافت نمىشوند و پيدا شدن آنها در بلنداى كوهها خود دليلى بر بالا آمدن آب - و لو يك بار - است و اين امكان ندارد مگر آنكه سراسر زمين يك بار كاملا زير آب رفته باشد ، بيشتر صاحب نظران متأخر گمان مىكنند كه توفان فراگير نبوده است و آنان نيز به شواهدى استناد كردهاند كه شرح آنها به درازا مىكشد ، امّا شايسته نيست كه شخص مسلمان تنها به دليل احتمال تأويل پذيرى برخى آيات ، فراگير بودن توفان را انكار كند ، بلكه تمامى دين ورزان نبايد مدلول ظاهر عبارات آيات و احاديث درست را رد كنند و از آن به تأويل روى